Πασχαλινά φυτά

Πασχαλινά φυτά

Μάριος Γκρόγκος
Από Μάριος Γκρόγκος
20 Απριλίου, 2021

Μια επίκαιρη αναφορά στα φυτά που επικρατούν τις Άγιες ημέρες του Πάσχα, και το σχετισμό τους με τη θρησκευτική παράδοση.

Έντονη είναι τις ημέρες αυτές η παρουσία φυτών που έχουν σχετιστεί στο μυαλό μας με το Πάσχα. Τις ημέρες του Πάσχα όλοι μας έχουμε παραβρεθεί στη θρησκευτική λειτουργία παρακολουθώντας τα Πάθη του Χριστού και ακούγοντας τα δώδεκα ευαγγέλια. Μας έχει αποτυπωθεί η εικόνα του Χριστού καθώς έμπαινε στην Ιερουσαλήμ και οι πιστοί τον υποδέχονταν κρατώντας φύλλα δάφνης, θυμόμαστε τον ελαιώνα στον κήπο της Γεσθημανής, την πράξη αυτοκτονίας του Ιούδα σε ένα δένδρο κουτσουπιάς, καθώς και τους επιτάφιους που στολίζονται με εκατοντάδες κομμένα άνθη όπως το γαρύφαλλο, η πασχαλιά, το τριαντάφυλλο κ.ά.

Επειδή το Πάσχα τοποθετείται ημερολογιακά κατά τη διάρκεια της Άνοιξης, είναι φυσικό να έχουμε έντονη την παρουσία ιδιαίτερων φυτών, που βρίσκονται σε ανθοφορία, και τα συναντάμε στη θρησκευτική μας ιστορία και στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση.

Δάφνη (Laurus nobilis)

Σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση, η είσοδος του Χριστού στην ιερή πόλη της Ιερουσαλήμ συνοδεύτηκε με τη χαρά των πιστών που κρατούσαν κλαδιά δάφνης (βάγια). Όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, “Έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτού”. Για το λόγο αυτό την Κυριακή των Βαϊων οι εκκλησίες στολίζονται με κλαδιά δάφνης. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς. Επίσης κατά την αρχαιότητα οι νικητές των ολυμπιακών αγώνων κέρδιζαν ένα δάφνινο στεφάνι.

Η δάφνη είναι ένα μεσογειακό φυτό, αειθαλλές και με ανάπτυξη ως και 10 μέτρα, θεωρείται ιδανικό φυτό για φράκτη ή και σαν μεμονωμένο δένδρο σε κεντρικό σημείο του κήπου. Τα φύλλα της χρησιμοποιούνται επίσης στη μαγειρική και δίνουν έντονη και χαρακτηριστική γεύση σε φαγητά όπως το στιφάδο, οι φακές, τα κοκκινιστά κ.ά.

Πασχαλιά ( Syringa vulgaris)

Η Πασχαλιά, ένας θάμνος που είναι άμεσα συνδεδεμένος με το Πάσχα και την Άνοιξη, τώρα είναι σε πλήρη ανθοφορία. Μπορείτε έτσι να χαρείτε τα όμορφα άνθη της με το έντονο μωβ ή λευκό χρώμα τους και να απολαύσετε το έντονο άρωμα της. Είναι φυτό με έντονη και πλούσια βλάστηση. Φυτέψτε την σε σημεία του κήπου με ήλιο και ποτίζετέ την τακτικά. Καλό είναι να καθαρίζετε τα ώριμα λουλούδια της για πιο πλούσια ανθοφορία. Είναι θάμνος που αντέχει στις χαμηλές θερμοκρασίες, φτάνει από 1-5 μ. σε ύψος και είναι φυλλοβόλλο φυτό. Ανθίζει κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και τα άνθη της έχουν έντονο άρωμα. Τα άνθη της επίσης χρησιμοπιούνται στη φαρμακευτική και αποτελούν ιδανική τροφή για τις μέλισσες. Την περίοδο του Πάσχα, όπως επισημαίνει και το όνομά της, η Πασχαλιά στολίζει εισόδους εκκλησιών, επιταφίων και κλέβει τις εντυπώσεις με το μεθυστικό της άρωμα.
 

Πασχαλινά

Κουτσουπιά ( Cercis siliquastrum)

Συνήθως το αποκαλούν «το δένδρο του Ιούδα», καθώς σύμφωνα με την ορθόδοξη παράδοση ο μαθητής του Χριστού, ύστερα από την σύλληψη του δασκάλου του, γεμάτος τύψεις έτρεξε και κρεμάστηκε από μια κουτσουπιά. Η κουτσουπιά ξεχωρίζει την περίοδο της άνοιξης με τα έντονα ρόζ-μώβ άνθη της σε σχήμα πεταλούδας, και τα σχεδόν κυκλικά της φύλλα. Έχει κορμό στριφτό και διακλαδισμένο, και θεωρείται φυτό κατάλληλο για δενδροστοιχία, επειδή έχει όμορφα και διακοσμητικά λουλούδια. Είναι φυλλοβόλο δένδρο με μέγιστο ύψος τα 8 μ. και είναι ανθεκτικό στη μολυσμένη ατμόσφαιρα των πόλεων.

Γαρυφαλλιά ( Dianthus caryophyllus)

Η ποικιλία των χρωμάτων της, σε συνδυασμό με το άρωμά της αποτέλεσε την πρώτη επιλογή για το κυρίαρχο φυτό στον στολισμό του επιταφίου. Το έθιμο του στολισμού του επιτάφιου θέλει τις νέες γυναίκες κάθε ενορίας να περνούν τη νύχτα της Μεγάλης Πέμπτης στολίζοντας τον επιτάφιο με κάθε λογής ανοιξιάτικα λουλούδια, και κυρίως με γαρύφαλλα. Τα λουλούδια συνήθως μαζεύονται από το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης από τους κήπους και τις αυλές των σπιτιών στα χωριά. Έτσι, τη Μεγάλη Παρασκευή όλοι σχεδόν οι επιτάφιοι υποδέχονται τους πιστούς στολισμένοι με γαρύφαλλα και κρίνα, υπό το άκουσμα της καμπάνας. Η γαρυφαλλιά είναι πολυετές φυτό, πολλαπλασιάζεται κυρίως με σπόρο και ανθοφορεί κυρίως την άνοιξη.
 

Γαρυφαλιά

Δε θα μπορούσαμε να παραλείψουμε να αναφέρουμε ότι τα χρώματα για τα αυγά που βάφουμε τη Μεγάλη Πέμπτη παλαιότερα τα έφτιαχναν από διάφορα φυτά. Από κρεμμύδια γινόταν το μελί, από άχυρο ή από φύλλα αμυγδαλιάς το κίτρινο, ενώ το ανοικτό κόκκινο από παπαρούνες. Θα είχε ενδιαφέρον να δοκιμάσετε φέτος να κάνετε τη διαφορά, βάφοντας αυγά με φυσικό τρόπο.

Το Πάσχα, ο λαός, μαζί με την “εκ νεκρών Ανάσταση” του Χριστού, τη νίκη Του δηλαδή ενάντια στο θάνατο, γιορτάζει και την ανάσταση της άνοιξης, το ξύπνημα της φύσης μετά τη νάρκη του χειμώνα.

 

Χριστός Ανέστη!

Μάριος Γκρόγκος
Μάριος Γκρόγκος
Join the Green side...

Σκέφτομαι ''πράσινα'' και προσπαθώ να σας μεταφέρω μέσα από τα άρθρα μου πιο κοντά στη φύση. Διαβάστε για τη κηπουρική και δημιουργήστε δικές σας εμπειρίες κάνοντας την τρόπο ζωής!

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Απλές συμβουλές για να γίνεις ο master gardener του κήπου σου!
ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Aromatic Plants: An Invaluable Extra in Our Home