Η σταχτόχλωρη ελιά, η παιδοτρόφα

Η σταχτόχλωρη ελιά, η παιδοτρόφα

Μάριος Γκρόγκος
Από Μάριος Γκρόγκος
05 Δεκεμβρίου, 2020

“Η σταχτόχλωρη ελιά,
η παιδοτρόφα,
που ποτέ κανείς ή νέος ή γηραιός,
με χέρι εχθρικό θα σώσει ν’αφανίσει,
γιατί απάνω της τα παντ’ ανοιχτά
ο Μόριος Δίας και η γλαυκόφθαλμη Αθηνά
έχουν τα μάτια”

“Οιδίπους επί Κολωνώ”, Σοφοκλής, 401 π.χ.

Η Ελιά (Olea europaea) είναι το δένδρο με το οποίο συνδέεται άρρηκτα η χώρα μας και ο λαός της από τα αρχαία χρόνια. Υπάρχουν αναφορές ακόμη και από την ελληνική μυθολογία, όπου οι κάτοικοι της πόλης της Αθήνας, στη διαδικασία επιλογής του θεού-προστάτη της πόλης τους, ανάμεσα στον θεό Ποσειδώνα, που προσέφερε μια πηγή που ανάβλυζε στο βράχο της Ακρόπολης, και την Αθηνά, που φύτευσε εκεί ένα δένδρο ελιάς, επέλεξαν ως θεό προστάτη τους την Αθηνά, και θέλοντας να ευχαριστήσουν τη θεά για την προσφορά του δένδρου, έδωσαν στην πόλη τους το όνομά της.

Επίσης, όπως γνωρίζουμε η ελιά απετέλεσε σύμβολο επιβράβευσης των νικητών στους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες στην Ολυμπία. Οι νικητές κέρδιζαν ένα στεφάνι ελιάς σαν ένδειξη αναγνώρισής τους για τον αγώνα που έδωσαν για να κατακτήσουν την νίκη. Έκτοτε, αποτελεί σύμβολο επιβράβευσης για τους νικητές όλων των ολυμπιακών αγώνων, και ειρήνης, καθώς οι αγώνες ενώνουν τους λαούς σταματώντας τις εχθροπραξίες.

Στον καλλωπισμό, αλλά και στην ιατρική του Ιπποκράτη, το λάδι της ελιάς βρίσκει περισσότερες από εξήντα φαρμακευτικές δράσεις. Επίσης, στην ορθόδοξη πίστη, η ελιά ως σύμβολο αθανασίας έρχεται να αποδείξει στο Νώε ότι τα νερά έχουν κοπάσει μετά τη μεγάλη πλημμύρα.

Το δένδρο της ελιάς συναντάται γεωγραφικά στην ευρύτερη περιοχή της μεσογειακής λεκάνης και είναι αυτοφυές φυτό το οποίο είναι πλήρως εναρμονισμένο με τις κλιματολογικές συνθήκες της. Είναι φυτό το οποίο προτιμά την ιδιαιτερότητα που έχει το κλίμα της μεσογείου και πιο συγκεκριμένα η χώρα μας , δηλαδή τον ήπιο χειμώνα, το δροσερό καλοκαίρι, τις ελάχιστες έως και μέτριες βροχοπτώσεις, τα οποία σε συνδυασμό με τα εκατοντάδες χιλιόμετρα αιγιαλού δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξή της. Η ελιά μπορεί ακόμη να συναντάται και σε βραχώδης τοποθεσίες, σε επικλινή εδάφη και μερικές φορές και σε περιοχές με υψόμετρο 700-800μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Χαρακτηριστικά - Ποικιλίες

Το δένδρο της ελιάς είναι αειθαλές, με φύλλα μακρόστενα και λογχοειδή, με εναλλαγή στο χρώμα τους σε πράσινο στην πάνω επιφάνεια του φύλλου και σε αργυρό χρώμα στην κάτω του πλευρά. Δημιουργεί λευκά άνθη, τα οποία στη συνέχεια σχηματίζουν τους καρπούς της, όπου ανάλογα με την περιοχή και την ποικιλία διαφέρει η εποχή που ωριμάζουν. Η ελιά δεν έχει διάρκεια ζωής, θα μπορούσαμε να πούμε πως σίγουρα κάποια δένδρα έχουν ξεπεράσει και την χιλιετία και σε παραγωγικό στάδιο ακόμη….όπως καταλαβαίνετε είναι ένα δένδρο το οποίο έχει «δεί» πολλά!

Η ελιά στην χώρα μας διακρίνεται σε πάρα πολλές ποικιλίες και με ονόματα ανάλογα και με την γεωγραφική θέση που ευδοκιμεί. Οι περιοχές που έχουν μεγάλους ελαιώνες είναι η Μεσσηνία, η Κρήτη, η Λακωνία, η Χαλκιδική, η Λέσβος, η Αργολίδα, η Θάσος, η Κορινθία και η Άμφισσα. Μερικές από τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες είναι, η Κορωνέικη (Koroneiki), η Καλαμών (Kalamon), η Μεγαρίτικη (Megaritiki), της Άμφισσας (Amfissa), η θρούμπα Θάσου (Thassos), η Χαλκιδικής (Chalkidiki), η Βαλανολιά της Λέσβου (Valanolia), το Μανάκι (Manaki), η Λιανολιά της Κέρκυρας (Lianolia).

Το μέγεθος του καρπού είναι το κριτήριο με το οποίο διακρίνουμε τις ποικιλίες σε βρώσιμες και παραγωγής λαδιού.

Η χώρα μας είναι μία από τις μεγαλύτερες δυνάμεις παραγωγής λαδιού παγκοσμίως και με εξέχουσα θέση στην ποιότητα του προϊόντος. Η μέση ετήσια παραγωγή ελαιολάδου στη χώρα μας είναι 350.000 τόνοι. Ένα ακόμη ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ελιάς είναι ο τρόπος συγκομιδής της, ο οποίος είναι πολύ κοπιαστικός και ταυτόχρονα «αγνός» αφού μαζεύονται κυρίως με το χέρι. Για αυτό και ξεχωρίζουμε το λάδι σε παρθένο ελαιόλαδο.

Η περίοδος συγκομιδής της ελιάς ξεκινάει από τα τέλη Οκτωβρίου και τελειώνει στο τέλος Ιανουαρίου, ανάλογα με την περιοχή και την ποικιλία.

Η ελιά ως καλλωπιστικό φυτό στη σύγχρονη κηποτεχνία.

Η ελιά την τελευταία δεκαετία χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό και στην κηποτεχνία. Μεγάλη άνθηση παρατηρήθηκε την περίοδο που υπήρχαν οι προετοιμασίες για την Ολυμπιάδα της Αθήνας, όπου ταυτίστηκε με το ιδεώδες των αγώνων και είχε εμπορική ζήτηση όχι μόνο από εμάς αλλά και από τους ξένους επισκέπτες της χώρας μας. Το φυσικό ειδικό βάρος που έχει σαν φυτό δημιουργεί ιδανικούς κήπους, ιδίως όταν τοποθετείται σαν κεντρικό φυτό. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως η ελιά παίρνει μορφή φυσικού γλυπτού στον κήπο μας. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σαν διαμορφωμένο φυτό σε γλάστρα στο μπαλκόνι μας ή σε εισόδους σπιτιών. Είναι μια επιλογή που θεωρείται ασφαλής λόγω της μεγάλης αντοχής της, και για το ότι χρειάζεται τις λιγότερες φροντίδες που θα μπορούσαμε να προσφέρουμε.

Το πιο σημαντικό όμως είναι πως ταιριάζει απόλυτα με το φυσικό τοπίο που περιβάλει την πόλη μας, και ταυτόχρονα βοηθάει σημαντικά στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Δίκαια λοιπόν έχει δεθεί άρρηκτα με την πόλη μας, με την ιστορία και την ποίηση της Ελλάδας και με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του ελληνικού τοπίου και της καθημερινότητάς μας.

«Αν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, θα βρεις ότι αποτελείται από μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι, που σημαίνει ότι με αυτά τα τρία μπορείς να την ξαναφτιάξεις». Οδυσσέας Ελύτης

Μάριος Γκρόγκος
Μάριος Γκρόγκος
Join the Green side...

Σκέφτομαι ''πράσινα'' και προσπαθώ να σας μεταφέρω μέσα από τα άρθρα μου πιο κοντά στη φύση. Διαβάστε για τη κηπουρική και δημιουργήστε δικές σας εμπειρίες κάνοντας την τρόπο ζωής!

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Αρωματικά φυτά και βότανα - Μέρος #1
ΕΠΟΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Κήπος και παιδί